Het geheugen van De Baarsjes

Dhr. F. Woons, Williams Lake, BC in Canada.

Rond 1953 kwamen diverse waterwegen, zoals de Admiralengracht en de Postjeswetering, van polderpeil op stadspeil. Dat laatste ligt ca. 1,80 m hoger dan de eerste. Alvorens de waterspiegel te verhogen werden er, o.a. langs de Admiralengracht, kademuren gebouwd op houten palen die de grond in waren geheid. De brug over de Postjeswetering bij de Baarsjesweg bestond niet. Wel was er een pontje waarmee men voor een paar centen kon worden overgezet.

Tuinders, ten westen van de Orteliuskade en Westlandgracht, brachten hun waren via de Postjeswetering naar de Markthallen. Aan het oostelijke einde van de Postjeswetering (= zuidelijke einde van de Admiralengracht) was er een 'overhaal' waar de geladen bootjes van het polderpeil naar het stadspeil omhoog werden getild. Dat lag vlak ten zuiden van de 'Ambachtschool' die op de Postjesweg staat (tot helft van 2002 een college voor edelsmeden). De overhaal lag vlak bij de Kostverlorenvaart en de weg liep gewoon over het water (op stadspeil) waarover de bootjes voerden. Er was dus geen brug doch een (verstevigde) weg.



Hier een foto, genomen rond 1950, van de hoek Admiralengracht/van Kinsbergenstraat. De gracht lag toen nog op polderpeil. De foto is genomen van ongeveer het perceel Admiralengracht 99, kijkend in n.o. richting. Op de hoek een filiaal van de 'Leesbibliotheek'. Deze ruimte werd ook gebruikt als wachtkamer van Dr. Scheidelaar en later Dr. Iwema Bakker.

Links op de foto is nog een klein stukje van het hek van 'Het Groene Bruggetje' te zien. De brug lag toen lager dan nu.
Er is in de foto slechts één auto te zien. Die behoorde aan de eigenaar van de rijwielstalling/rijwielreparatiebedrijf vlak om de hoek van de leesbibliotheek in de van Kinsbergenstraat.

Rond 1953 werd er langs de Admiralengracht (en andere grachten) geheid en werd er een bakstenen kademuur gebouwd. 'Het Groene Bruggetje' werd ook ca. 1,60 m verhoogd en er werden trappen aan de brug gebouwd (daarvoor waren er geen trappen). Er was een tijdelijke houten noodbrug over de Admiralengracht vlak ten zuiden van de huidige brug, vlak boven het water.

Toen al het werk eenmaal klaar was werden de overtoom (vlak ten zuiden van de 'Ambachtschool' aan het begin van de Postjesweg) en de scheiding tussen de Kostverlorenvaart en Admiralengracht verwijderd en steeg het waterpeil in de Admiralengracht, Postjeswetering, etc. bij ca. 1,60 m.



Hier nog een foto van de Kinkerbrug. Ik denk dat de foto van voor ca. 1953 is toen er nog een weg liep tussen de Ambachtschool en de Kostverlorenvaart. Nadat rond 1953 het water van de Postjeswetering, Admiralengracht, enz. op stadspeil kwam te liggen werd de 'overtoom' (gelegen daar waar de Postjeswetering en Kostverlorenvaart bij elkaar komen) verwijderd (of: de overtoom werd verwijderd en daardoor ging het peil in de Postjeswetering enz. omhoog...). Waar de overtoom was kwam een 'gat' in de weg te zitten en werd het stukje weg langs de Ambachtschool overbodig. Dit is nu een parkje of i.d. Rond die tijd werd ook de brug over de Postjeswetering, vlak ten noorden van het Stadsdeelkantoor 'De Baarsjes', gebouwd.

De Kostverlorenvaart, gegraven in 1413, vormde tot 1897 de westelijke grens tussen de gemeente Amsterdam en het poldergebied van de gemeente Sloten. Deze waterweg werd ook wel Kostverlorenwetering genoemd. Er is geen eenduidige verklaring voor de naam Kostverloren. In de zeventiende eeuw vinden we hier de buurtschap Baarsdorp of De Baarsjes.



Waar nu de Admiralengracht in de Kostverlorenvaart uitkomt was in de eerste helft van deze eeuw de elektrische los- en kolentransportinrichting van de Algemene Brandstoffenhandel Amsterdam (A.B.A.) gevestigd. Kolen werden hier per boot aangevoerd en met een 'happer' uit het schip gehaald, over de weg getransporteerd, en gestort op een opslagplaats die, d.m.v. vertikale betonnen platen, verdeeld was (m.a.w., de kolen werden gesorteerd). Op deze plaats bevindt zich nu het stadsdeelkantoor van 'De Baarsjes'.

Om te voorkomen dat kolen, die eventueel uit de happer vielen, de mensen en het verkeer op de weg overlast aan deden, was er een houten vloer onder het traject van de happer geconstrueerd. Nadat er in Nederland grote hoeveelheden aardgas gevonden waren, verdwenen de kolenkachels en het bestaansrecht van de A.B.A.