Baarsjes Actueel - Week 52

23 december t/m 29 december 2002
De Westermoskee

In De Baarsjes groeit het protest tegen de bouw van een dertig meter hoge moskee, met een minaret van 42 meter. Een 'white flight' dreigt.

Haci Karacaer, directeur Nederland van de Turkse culturele vereniging Milli Görüs, houdt van een grapje. In de wetenschap dat zijn islamitische organisatie niet overal wordt vertrouwd en in bijvoorbeeld Duitsland door justitie in de gaten wordt gehouden, zegt hij niet van plan te zijn een 'Scud-raket' naast de nieuwe moskee te plaatsen. Zo'n 'lelijke minaret, die men bij veel nieuwe moskeeën in het westen ziet'.
Het gerucht dat een imam vijfmaal daags luidkeels op het dak tot gebed zal oproepen, verwijst hij naar het rijk der fabelen, 'die man zou in Amsterdam binnen de kortste keren de WAO worden ingeslagen'. Zelfs het plaagstootje dat z'n moskee er toch niet komt omdat de hoofdstad in het geheim heeft besloten er een synagoge van te maken, lijkt Karacaer wel te kunnen waarderen.

De vlotte woordvoerder van Milli Görüs heeft echter geen enkel begrip voor het groeiende protest tegen de bouww van 'de mooiste moskee van Europa', een complex van duizend vierkante meter in het Chassékwartier van De Baarsjes. Op het voormalige bedrijfsterrein van de firma Opel, ingeklemd tussen de Kostverlorenvaart en de Witte de Withstraat, wil Milli Görüs bijna dertig meter de lucht in, met als klapstuk een nog hogere minaret van 42 meter - vooralsnog de hoogste toren in de wijde omgeving.
Dus toch een Scud-raket? Karacaer: 'Welnee, het geheel wordt opgetrokken in baksteen, volgens de bouwstijl van de Amsterdamse School. De moskee is overigens ontworpen door het vermaarde Parijse architectenechtpaar Marc en Anne Breitman, joden. Ik begrijp die problemen niet, het is allemaal heel eenvoudig'.

Een naam hebben de Turken ook al voor hun nieuwe gebedshuis: Westermoskee, voor menig autochtone Amsterdammer een provocatie richting hun beroemde Westertoren, 'de parel van de Jordaan'.

'Ik schrok me echt een ongeluk', vertelt een buurtbewoonster over haar eerste kennismaking met het grootse bouwvoornemen, dat geheel afwijkt van het oorspronkelijke bestemmingsplan. Vanwege de gekozen procedure - voor de fijnproevers: lid twee van artikel 19 Ruimtelijke Ordening, dat controle van bestemmingswijzigingen door de volksvertegenwoordiging onmogelijk maakt - dreigt het nieuwe project ongeschonden uit de strijd te komen. Een veertigtal bezwaarschriften is vorige week van tafel geveegd. 'Weg vrij voor bouwvergunning', meldde het bestuur van de deelraad op 12 december.
Deze bekendmaking had onmiddelijk een nieuwe, bijna wanhopige inspraakronde tot gevolg op het stadsdeelkantoor. Een zoveelste confrontatie tussen het college - een coalitie van PvdA, CDA en VVD - en de buurt, waar het verzet wordt gecoördineerd door een voormalig wethouder van de Partij van de Arbeid.

Rondom de nieuwe moskee, op hetzelfde bedriijfsterrein, zijn ook negentig woningen gepland. Twintig daarvan zijn gereserveerd voor volgelingen van Milli Görüs, de rest is bedoeld vooor de relatief wat beter gesitueerde groep bewoners die, het problematische karakter van de volksbuurt ten spijt, graag in De Baarsjes wil blijven. Dat er in de voormalige Opelgarage al jaren een moskee is ondergebracht, deert hen niet. Integendeel. 'Die moskee hoort bij de buurt', volgens de bewoners. Maar het nieuwe bouwwerk blijkt er &eeacuteén te veel: de gevreesde white flight, het wegtrekken van de blanke minderheid, dreigt alsnog. De geschrokken mevrouw ziet af van een nieuwbouwwoning in De Baarsjes.

'Vreselijk', zegt Marie-Louise Boel, die zeven jaar PvdA-wethouder Ruimtelijke Ordening in De Baarsjes is geweest. Zij lijkt het verhaal van de buurtbewoonster die zo schrok van de nieuwe moskee-op-papier oprecht vreselijk te vinden. Wat had moeten worden voorkomen met een bedeesde nieuwbouw op het voormalige bedrijfsterrein, een combinatie van wonen, werk en moskee, dreigt alsnog te gebeuren.

Pikant is dat het juist Boel is geweest, die als wethouder ervoor zorgde dat de stichting Aya Sofia (lees: Milli Görüs) medio jaren negetig een garage als moskee kon inrichten.

Hoe verklaart zij dat Milli Görüs uitgerekend in een wijk met meer dan honderd nationaliteiten en reeds twee islamitische gebedshuizen binnen handbereik zo grootschalig mag uitpakken? Boel: 'Weten doe ik het nog steeds niet, maar ik denk dat de politiek onder leiding van de PvdA, de hele zaak met de mantel der liefde wil bedekken. Men wil geen ruzie met Milli Görüs. Dit beleid heeft er volgens mijn stellige overtuiging toe geleid dat op talrijke manieren onzorgvuldig te werk is gegaan.'

Overigens is de omvang van de nieuwe moskee nog kinderwerk vergeleken met de megalomane plannen die Milli Görüs tot twee jaar geleden nog koesterde en die uiteindelijk leidden tot het inschakelen van de Raad van State. Eind 2000 bepaalde dit hoogste rechtscollege voor bestuurlijke geschillen tussen burger en overheid dat er voor een moskee van een paar duizend vierkante meter geen ruimte was binnen het geldende bestemmingsplan.

Tot verdriet van Uzeyr Kabaktepe, directeur van Manderen bv, een Nederlandse vennootschap die zich eigenaar mag noemen van het bedrijfsterrein. Kabaktepe was tot voor enkele jaren directielid van Alfa Air, de luchtvaartmaatschappij van de Turkse multinational Kombassan. Het concern beschouwt zichzelf blijkens een presentatie op zijn website als pionier van de nieuwe economische orde in Turkije en heeft zichzelf ten doel gesteld 'aanwezig te zijn tot in elke uithoek van de aarde'. In Amsterdam is dat gelukt, gezien de bijnaam van Kabaktepe bij Turkse landgenoten: 'De Baas van De Baarsjes'. In dit stadsdeel met 35 duiznd inwoners heeft 10 procent de Turkse nationaliteit.

Niet Kabaktepe - hij is telefonisch onbereikbaar - , maar Haci Karacaer voerde deze week het woord op het stadsdeelkantoor. Hij had het vooral op ex-wethouder Boel gemunt.
Karacaer suggereerde tijdens de inspraakronde dat het verzet in De Baarsjes uitsluitend van doen heeft met de huidige tijdgeest. 'De islam kan geen goed meer doen.' Verder is hij van mening dat het voor eens en altijd moet zijn afgelopen met dat gezeur over scheiding van kerk en staat.
Pas later wordt duidelijk waar hij op doelt. Milli Görüs blijkt zich in het bijzonder te storen aan het buurtprotest tegen een wonderlijk ogende financiële constructie van het bouwplan, dat in opdracht van eerder genoemde Manderen bv wordt uitgevoerd door woningbouwvereniging Het Oosten. Deze vereniging heeft zich ontpopt als een moderne projectontwikkelaar. Zij heeft zich namelijk verplicht een turn key project te leveren, vaktaal voor kant-en-klaar. In de tussentijd is de vereniging ook eigenaar van het terrein. Als de zaak wordt opgeleverd, koopt Manderen bv (lees: Milli Görüs) het complex terug tegen de dan geldende marktwaarde.

De projectontwikkelaar heeft echter bedongen dat er overheidssubsidie wordt verstrekt voor een in de buurt zeer omstreden onderdeel van het project; de sloop van acht sociale woningen die eigenlijk op de monumentenlijst thuishoren. Ze moeten plaatsmaken voor een ruim veertig meter lange tunnel, een van de drie toegangspoorten van de nieuwe moskee. In die tunnel worden Turkse winkels gevestigd, noodzakelijk volgens Milli Görüs om de exploitatie van de moskee en de bijbehorende vergader- en feestruimten draaiende te houden. Anders gezegd: met overheidsgeld wordt in de toekomst een gebedshuis op de been gehouden. hetgeen in Nederland is verboden. Immers: kerk en staat zijn gescheiden, ongeacht de religie.

Burgemeester van De Baarsjes, in Amsterdam deelraadvoorzitter genoemd, is Henk van Waveren, óók PvdA. Net als Karacaer begrijpt hij weinig van de protesten. De voorzitter, tevens wethouder Ruimtelijke Ordening: 'Op 19 december 2000 werden de nieuwe bouwplannen enthousiast ontvangen in de deelraad. Ons voorstel om vervolgens de eenvoudige procedure van artikel 19 in werking te stellen, werd unaniem goedgekeurd. De raad wist toen dus dat zij zichzelf daarmee verder buiten spel zou zetten.'

Zijn voorganger, PvdA'er Marie Louise Boel: 'Ik weet zeker dat de raadsleden niet hebben beseft waarmee ze zich inlieten. Slechts weinigen zullen hebben gezien dat de zogenaamd geringe aanpassingen van het bestemmingsplan in werkelijkheid hier een ravage zullen aanrichten.' Boel en met haar nog tientallen buurtbewoners willen via de rechter alsnog proberen of in ieder geval de sloop van de acht woningen kan worden voorkomen.

Haci Karacaer, in zijn rede in de Politieke Salon van de PvdA en kort voor zijn optreden in de deelraad van De Baarsjes: 'Milli Görüs wil voorkomen dat haar leden met de rug naar de samenleving gaat staan. Wij stimuleren ze Nederlands te leren, deel te nemen in besturen van buurtorganisaties en oudercommissies, lid te worden van een vakbond en een politieke partij, kortom: zich maatschappelijk te engageren en zo te integreren en te participeren en daarmee te emanciperen.
'En wat krijg ik uit de wandelgangen en roddelcircuits als feedback op deze strategie, ook van partijgenoten maar nooit recht in mijn gezicht? Milli Görüs infiltreert Nederlandse instellingen. Zie je wel dat het fundamentalisten zijn! Het geschreven gebod is: gij zult integreren. De praktijk is, ook in onze partij, de PvdA: waag het niet te veel te integreren. Hier raak ik dus letterlijk gestoord van.'

Bron: Willem Beusekamp, De Volkskrant d.d. 20-12-2002

Zie ook:
Omwonenden Riva naar de rechter (d.d. 18-12-2002)



Nieuwjaarsreceptie

De traditionele nieuwjaarsreceptie van het Dagelijks Bestuur van De Baarsjes wordt gehouden op vrijdag 17 januari 2003 van 17.00 tot 19.30 uur in de voormalige Edelsmedenschool (Postjesweg 1)

Doordat hier een groep kunstenaars aan het werk is bruist en borrelt het in deze tijd op de Edelsmedenschool. U bent van harte uitgenodigd!

Bron: Stadsdeel De Baarsjes


nieuwspagina