Baarsjes Actueel - Week 7

10 februari t/m 16 februari 2003
Touwtrekken om de Westermoskee I - Interview met Marie Louise Boel

Op een voormalig bedrijfsterrein in stadsdeel de Baarsjes komen Turkse moslims dagelijks bijeen in een oude Opelgarage die dienst doet als moskee. Als het aan de Turkse vereniging Milli Görüs ligt, zal dat veranderen. De garage op het Riva-terrein moet plaatsmaken voor een nieuw moskeecomplex, inclusief een minaret, winkels, woningen en een ondergrondse parkeergarage. Haci Karacaer, directeur van Milli Görüs Nederland, ziet de plannen als wezenlijk onderdeel van de emancipatie van Nederlandse moslims. Karacaer: 'Als het gebouw er staat, begint het pas. De opzet is dat de moslims alles wat op dat plein komt te staan delen met de rest van de wijk.' Marie Louise Boel, voormalig PvdA-wethouder in stadsdeel de Baarsjes, mobiliseert buurtbewoners om de plannen te bekritiseren. Boel: 'Ik ben geen moskeehater, maar op deze manier mag er niet gebouwd worden.' Vandaag is het woord aan Boel, volgende week op deze plaats de visie van Karacaer.

Het protest van u en andere buurtbewoners is gericht op de sloop van twee panden en op de procedure die het stadsdeel volgt. Niet tegen de moskee?

Boel: 'Op zich heb ik, en dat herhaal ik ook steeds, absoluut geen bezwaar tegen de bouw van de moskee. Mensen moeten de ruimte hebben om hun godsdienst te beleven. Bovendien kan een minderheid alleen emanciperen en integreren als ze een eigen plek heeft waar ze zich veilig voelt. Ons protest richt zich tegen het stadsdeel, niet tegen de initiatiefnemers. We zijn tegen de onnodige sloop van twee panden aan de Witte de Withstraat. De panden staan niet op de monumentenlijst, maar het gaat wel om de mooiste gevels van de straat. Ze hebben monumentale waardering gekregen van een groep deskundigen en komen nu in aanmerking voor renovatie.'
 
Op de plek van de huizen komt een overdekte winkelpassage van veertig meter lang, die de Witte de Withstraat verbindt met het moskeeterrein. Waarom bent u daar op tegen?

'Zo'n tunnel zorgt voor sociale onveiligheid. Alle poorten in de stad hebben de potentie om sociaal onveilig te zijn en deze tunnel wordt te smal, te laag en te lang. Het wordt een steeg met aan beide kanten kleine winkeltjes, te klein om goed te kunnen exploiteren. Dat leidt tot leegstand en verloedering. Mensen gaan rondhangen in de passage en het wordt heel vervelend om daar doorheen te lopen. De tunnel zou 's nachts afgesloten moeten worden, maar dat vinden wij een slechte manier om een openbare ruimte benutten. Kabaktepe, directeur van Van Manderen BV, de eigenaar van de grond van het Riva-terrein, heeft zelfs toegegeven dat het een onveilige plek gaat worden. Medewerkers van de moskee gaan de wacht houden, maar dat is geen permanente oplossing. Daarbij is de tunnel bedoeld om de bereikbaarheid van de moskee te vergroten, maar als buurtbewoners weten wij dat dat niet nodig is. We weten precies hoe mensen lopen. De Baarsjesweg is heel goed bereikbaar van andere kanten. Bovendien verdwijnen er met de twee panden acht sociale huurwoningen. Boven de tunnel komen daar weliswaar vijftig nieuwe koopwoningen voor terug, maar die zijn veel te duur voor de mensen die op straat komen te staan.'

Uw protest beperkt zich niet tot die panden.

'Toen wij ons in de plannen zijn gaan verdiepen, omdat we niet wilden dat de panden zouden verdwijnen voor die tunnel, kwamen we allerlei rare dingen op het spoor. De overeenkomst die het stadsdeel, woningbouwcorporatie Het Oosten en grondeigenaar Van Manderen in 2000 hebben gesloten, klopt niet. In zo'n overeenkomst mag het stadsdeel hoogstens aangeven een inspanning te zullen leveren om het project van de grond te krijgen. Maar in de overeenkomst over de bouw van de tunnel doet het stadsdeel zelfs een belofte: 'Het stadsdeel zàl zorgen dat de vergunning er komt.' Dat is niet correct.'

'Daar komt bij dat het stadsdeel de overeenkomst in september van vorig jaar nog helemaal niet getekend had. En in de overeenkomst staat dat binnen vijf maanden na ondertekening door het stadsdeel een bruikbare bouwvergunning verschaft zou worden. Het stadsdeel had die vijf maanden ingevoegd om een ultimatum te stellen: als er binnen die tijd niet werd begonnen aan de bouw, zou het stadsdeel de grond gaan onteigenen. Maar twee jaar lang is dat ultimatum niet ingegaan, omdat de handtekening ontbrak. En toen ik daar op wees, heeft het stadsdeel snel getekend. Als bewoners krijgen we het gevoel dat we gemanipuleerd zijn. Als het stadsdeel zich aan de eigen regels had gehouden, was het nieuwe bouwplan niet doorgegaan, omdat het ultimatum dan verstreken zou zijn. Dan was het oude plan doorgevoerd. Dat ging om duizend vierkante meter buurtvoorziening.'

Een moskee van meer bescheiden formaat?

'Ja. In het nieuwe plan wordt tweeduizend vierkante meter gebruikt. Het is nog onduidelijk of die tweeduizend vierkante meter alleen voor de moskee is gereserveerd, want op de tekeningen zijn de verschillende functies moeilijk te onderscheiden. Maar àls dat zo is, vinden wij dat te groot. Het terrein is oorspronkelijk bedoeld voor buurtvoorzieningen en een moskee is een voorziening voor een hele selecte groep buurtbewoners.'

'Over het plan is met de buurt amper gecommuniceerd. Ik denk dat de partijen achter gesloten deuren deals hebben gemaakt. Ik weet bijvoorbeeld dat Centrale Stad subsidie heeft toegezegd voor de winkels in de passage. Die winkels kunnen dan goedkoop gebouwd worden, maar woningbouwvereniging Het Oosten gaat die winkels voor marktconforme prijzen verkopen aan Van Manderen BV. Ze gebruiken de subsidie dus voor iets waarvoor ze niet gebruikt mag worden. De subsidie moet aangewend worden om de huurprijs te verlagen en niet om de woningbouwcorporatie er beter van te laten worden. De deelraad doet hier niks aan, maar ik vermoed dat de raadsleden niets afwisten van deze onderliggende overeenkomsten.'

Welke rol speelt de Turkse Vereniging Milli Görüs volgens u?

'Ik heb geen opvatting over Milli Görüs. Het is een islamitische vereniging. Ik heb me niet verdiept in hun filosofie. Ik vraag me wel af of de vrijzinnige standpunten die directeur Karacaer verkondigt over integratie, ook de standpunten zijn van zijn club. Misschien schuiven ze voor de buitenwereld één progressieve spokesman naar voren. Hoe dan ook, ik heb daar niks mee te maken. Het zou toch te gek zijn als ik het gebouw van een organisatie zou tegenhouden omdat de inhoud van die organisatie mij niet bevalt.'

Waarom bent u er dan toch op tegen?

'Het stadsdeel geeft slechte argumentatie voor alle plannen en de buurt staat buitenspel. Nergens wordt uitgelegd waarom de panden weg moeten, of waarom er een tunnel moet komen. Bovendien zijn er wel degelijk buurtbewoners die zich afvragen of ze zich nog thuis zullen voelen in een buurt waar architectonisch en stedenbouwkundig één signatuur naar voren komt, namelijk die van de islam. Het stadsdeel verschuilt zich steeds achter een bepaald wetsartikel, artikel 19 lid 2. Ze zeggen dat ze een versnelde procedure hebben gebruikt en dat daarbij minder gedegen argumentatie en uitleg nodig is. Dat is niet waar, vinden ook onze advocaten. Wij vragen ons verder af waarom het gebouw zo groot moet worden en de minaret zo hoog. Op die vragen krijgen we ook geen antwoord. Van de Turkse bevolking heeft maar twintig procent deze godsdienstige achtergrond. Is er dan een moskee nodig waar vijftienhonderd mensen in kunnen? Het stadsdeel probeert de buurt gerust te stellen. Ze zeggen: 'De minaret wordt niet hoger dan de toren op het Mercatorplein.' Maar de minaret wordt 42 meter, dat is twee keer zo hoog. Zo zet het stadsdeel de bewoners telkens op een verkeerd been, om draagvlak te krijgen voor de plannen.'
 
Als u kritiek levert op de vormgeving van moskee en minaret, bent u dan niet bang als moskeehater afgeschilderd te worden?

'Ja natuurlijk, en Karacaer zegt dat ook hardop. Hij heeft me vorig jaar persoonlijk aangevallen in de deelraadvergaderingen. Maar ik ben niet bang voor die beschuldigingen.Toen ik nog wethouder was, heb ik zelf gezorgd dat de huidige moskee op het bedrijventerrein kon komen. Dus niemand kan beweren dat ik tegen die moskee ben. Ik wil argumenten horen van het stadsdeel, waarom ze zo drastisch van het oorspronkelijke bestemmingsplan af gaan wijken. Ik wil argumenten voor de sloop van de panden. Ik heb zeker hoop voor de toekomst. Als we een lange adem hebben en ons protest doorzetten, moet het stadsdeel uiteindelijk naar ons luisteren.'

Bron: Marc van Dijk en Aimée Kiene
Marc.vanDijk@student.uva.nl

Marc van Dijk en Aimée Kiene zijn studenten journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam. Dit artikel is eerder verschenen op www.noordzuid.info

Zie ook: Interview met Haci Karacaer


nieuwspagina